Leren in de Werelden 2: Planning & Organisatie

31 oktober 2018 | leestijd: 5 minuten

De vrijheid die het leren in de Werelden van Gynzy biedt, betekent dat er veel keuzes gemaakt kunnen worden. In dit tweede deel van de blogserie Leren in de Werelden gaan we in op de keuzes en mogelijkheden omtrent de planning en organisatie van het leren in de Werelden.

Hierbij kun je onderscheid maken tussen de inhoud en de structuur van de planning. In de 5 prototypische scenario’s voor het werken met Gynzy, komen de Werelden voor in scenario’s 3, 4 en 5. Afhankelijk van je gekozen scenario ligt de inhoud van de planning bij de gekozen methode (3), bij jou als leerkracht (4) of bij de leerling (5). Voor elk van deze situaties kun je vervolgens verschillende keuzes maken met betrekking tot de structuur van planning.

Inhoud planning

Met methode (scenario 3)

Wanneer je Gynzy bij je methode gebruikt kun je naast de methodelessen ook gebruik maken van de Werelden. In dit geval zet je de de Werelden in om het aanbod van de leerstof uit de methode nauwkeuriger af te stemmen op de behoefte van je leerlingen. Zo kun je als remediëring eenvoudig extra oefening uit de Werelden halen of teruggrijpen op een eerder (voorwaardelijk) leerdoel. Ook kun je verrijking, herhaling en verdieping middels de Werelden bewerkstelligen. Door de structuur van de Werelden zijn er bovendien ook veel leerdoelen beschikbaar die in jouw lesmethode mogelijk niet (standaard) worden aangeboden.

Voorbeeld

Je staat voor groep 4 en je zit aan het begin van de derde week van een blok. Volgende week is de toets en je bent benieuwd naar hoe je leerlingen ervoor staan bij de toetsdoelen (blokdoelen). Dit kun je zien door de toetskaart alvast te openen. Door alvast de beheersing (1) te bekijken van de toetsdoelen, zie je dat het eerste doel – aflezen van een maandkalender, een 1F-doel wat meestal al in groep 3 behandeld wordt (2) – nog niet heel goed wordt beheerst. Elke leerling heeft een vaardigheidsscore van 45% of lager en een groot deel zelfs minder dan 25% (3). Ook zie je dat dit doel alleen aangeboden werd in de afgelopen week (4). Dit doel kun je in de Werelden terugvinden (5) en zo op je planning zetten, bijvoorbeeld als weektaak deze laatste week voor de toets.

Toetskaart met blokdoelen

Voorbeeld van een toetskaart met informatie over blokdoelen.

Zonder methode (scenario 4/5)

Zonder methode kun je een eigen planning maken. Een eerste keuze hierin is in hoeverre jij als leerkracht stuurt. Als jij voor de hele klas of groepjes een volledige planning maakt, ligt de regie alleen bij jou (scenario 4). Dan heb je volledige controle over wat jouw leerlingen doen. Wanneer je de regie deelt met je leerlingen en leerlingen zelf keuzes laat maken in (een deel van) hun planningen, kun je jouw leerlingen mede-eigenaar maken van hun leerproces (scenario 5). Hou hierbij wel in de gaten in hoeverre leerlingen aan deze keuzes toe zijn en hoeveel hulp ze hierbij nodig hebben.

Van een doel naar een planning

In alle gevallen is het vaak prettig om een ijkpunt te hebben voor je planningen: waar moeten je leerlingen op uitkomen? Voor de hele basisschool wordt dit ijkpunt vaak bepaald door de eindtermen (kerndoelen en referentiekader).

  1. Een eerste stap is als school bepalen welke selectie van de Gynzy leerstof je wil aanbieden en wat je wil bereiken (met welke leerlingen) gedurende de schoolloopbaan. Hiervoor kun je gebruik maken van het eerder genoemde referentiekader en de kerndoelen. In de visuele leerlijnen van Gynzy staat hiertoe ook de koppeling met de referentieniveaus aangegeven.
  2. Een tweede stap is het maken van jaarplanningen: welke doelen willen we als school per leerjaar (of unit) behandelen? Hiervoor kun je gebruik maken van de visuele leerlijnen van Gynzy, hierbij staan ook de meest voorkomende leerjaren per doel aangegeven. Uiteraard kun je hier inzichten van bijvoorbeeld passende perspectieven (SLO) bij gebruiken. Zo weten jij en je collega’s welke beginsituaties je ongeveer elk schooljaar kunt verwachten en waar je met je leerlingen naartoe werkt.
  3. Een derde stap is het opdelen van een leerjaar in periodes en het indelen van leerinhouden in een periodeplanning. Hierbij kun je gebruik maken van de voorbeeldplanningen van Gynzy.
    Wanneer je deze voorbeeldplanningen gebruikt, kun je de eerste twee stappen grotendeels overslaan, omdat deze hierin al zijn meegenomen.
  4. Een vierde stap is het opdelen van de periode in weken en vervolgens dagen. Hierbij hou je rekening met vakanties, maar ook met een verdeling over jou en je eventuele duo-collega. Ook kun je kiezen tot in welk detail je deze planningen maakt.

De Gynzy Academie kan jou als school ondersteunen in het maken van deze planningen en de bovengenoemde stappen.

Detailniveau planning

De Eilanden kun je zien als grove leerdoelen. Hierbinnen vallen de nauw gedefinieerde leerdoelen. Omdat het niet altijd nodig is om op microniveau doelen te plannen en omdat leerlingen zowel op Eiland- als leerdoelniveau kunnen oefenen, is het mogelijk om zowel op Eiland- of leerdoelniveau planningen te maken. Dit kan uiteraard ook per situatie verschillend zijn. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om op Eilandniveau te plannen met uitzonderingen voor bepaalde leerdoelen en/of leerlingen.

Het voordeel van een Eilandplanning is dat dit veel flexibiliteit en differentiatie biedt en het bovendien voor jou overzichtelijk houdt. Leerlingen kunnen dan namelijk afhankelijk van hun eigen behoefte op verschillende niveaus met de doelen in het Eiland aan de slag. Zo haal je het optimale uit de adaptiviteit van het platform. Omdat de leerdoelen binnen een Eiland sterk aan elkaar gerelateerd zijn, zijn je leerlingen wel met dezelfde onderwerpen bezig. Wanneer je merkt dat leerlingen veel moeite hebben met een specifiek leerdoel in een Eiland, kun je ervoor kiezen om dat leerdoel specifiek op te nemen in je planning voor die leerlingen. Ook kun je ervoor kiezen om bepaalde leerlingen alleen de 1F-doelen uit de Eilanden te laten maken wanneer 1S/2F (of 1X/3F) nog te hoog gegrepen blijkt.

Voorbeeld

Je maakt voor je klas een Eilandplanning. Vandaag staat het Eiland ‘Vlekkensommen plus en min’ op je planning. Doordat je leerlingen met dezelfde vaardigheid binnen het Eiland bezig zijn (op ieder hun eigen niveau met per leerdoel verschillende getalgroottes) is het hier mogelijk om slechts één centrale instructie te geven waarna leerlingen op eigen niveau kunnen verwerken.

Een ander voordeel van Eilandplanningen is dat je leerlingen een stuk regie en daarmee eigenaarschap geeft in het maken van keuzes. Deze keuzes kunnen ze bijvoorbeeld op basis van eigen vaardigheidsscore of aantal afgesproken sessies maken. Meer over het stellen van doelen voor leerlingen lees je in de volgende blog van deze blogserie.

Structuur: herhaling, focus en afwisseling

Bij het maken van planningen is het handig om rekening te houden met voldoende herhaling (voor het voldoende inslijten van bepaalde vaardigheden). Met name de te automatiseren doelen zoals de tafels bij rekenen en de ‘weetwoorden’ bij spelling behoeven veel herhaling. In de voorbeeldjaarplanningen van Gynzy is herhaling van belangrijke doelen ook opgenomen.

Daarnaast kun je een afweging maken tussen de hoeveelheid focus en afwisseling van onderwerpen. Een voordeel van veel focus (weinig verschillende onderwerpen tegelijkertijd) is dat je er volledig in kunt duiken zonder ‘afleiding’ van andere doelen. Een voordeel van afwisseling is dat je leert doelen door elkaar heen toe te passen. Beiden hebben op een eigen manier ook weer invloed op de leermotivatie. Deze inzichten kun je toepassen op je planningen.

Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om per dag altijd maar één hoofdonderwerp (een Wereld met één of enkele Eilanden) te kiezen waar de instructie en verwerking op gericht is. Zo zijn de benodigde en ontwikkelde vaardigheden op één dag aan elkaar gerelateerd en versterkend (bv. een aantal Eilanden binnen Optellen en Aftrekken). Daarnaast kun je dit eventueel nog aanvullen met enkele secundaire doelen als herhaling. Dit blijkt vaak zowel voor leerkrachten als leerlingen een prettige manier van werken. Op deze manier zou je bijvoorbeeld elke dag van de week een ander Eiland en zelfs andere Wereld aan bod kunnen laten komen.

Een andere manier om de focus te leggen is niet per dag, maar per periode van één of enkele weken. Op die manier werk je bijvoorbeeld in een paar weken door alle (voor dat jaar gekozen) elementen van het klokkijken heen, waarna je in een volgende periode verder gaat aan andere domeinen.

 

Door |2018-10-31T20:25:48+00:0031 oktober 2018|Tips & Tricks, Verwerkingssoftware|

Over de auteur:

Pieter is onderwijskundige. Hij is gespecialiseerd in leerlingmotivatie, spelling en grammatica.