Leerlijn Taal

Leestekens ⟩Lettergerelateerd

Trema

2F 6,7

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnTrema

Toelichting

Een trema wordt gebruikt bij klinkerbotsing. Door het gebruik van het trema kan het woord goed worden gelezen en uitgesproken.

Het trema geeft aan dat er een nieuwe klankgroep begint met de letter waar hij boven staat. In de uitspraak hoor je dus een kleine klank-onderbreking. Het trema wordt alleen binnen een woord gebruikt. Bij samenstellingen wordt een Koppelteken gebruikt (thee-ei).

Opeenvolgende klinkers
Bij woorden met twee of drie opeenvolgende klinkers die je niet als één klank mag lezen wordt een trema gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan het woord ruine. Het is niet rui-ne maar ru-ine. Daarom plaats je het trema op de i waardoor het woord goed kan worden uitgesproken: ruïne. Wanneer twee of meer klinkers die na elkaar staan niet als lange of tweetekenklank uitgesproken moeten worden, staat er een trema op de eerste klinker van de nieuwe klankgroep.

Uitzonderingen:

  • Latijnse leenwoorden die eindigen op ~eus, ~eum en ~ei. Deze klanken worden wel apart van elkaar uitgesproken maar krijgen geen trema (museum, extraneus, petroleum).
  • Franse leenwoorden die eindigen op ~ien of ~ienne. Deze klanken worden wel apart van elkaar uitgesproken maar krijgen geen trema (opticien, comédienne, elektricien).
  • Andere zuivere uitheemse woorden blijven hun oorspronkelijke spelling behouden.
  • Als er al een accent staat, staat er geen trema.
  • Als er drie of meer klinkers naast elkaar staan, zijn er nog meer uitzonderingen:
    • Alleen op de ‘e’ of ‘i’ kan een trema staan (smeuïg en geuit).
    • Direct na de ‘i’ komt geen trema (dieet en heiig).
    • Direct na ‘ij’ komt geen trema, want de ‘j’ is geen klinker (zijig en uitdijing).

Meervoud
Meervouden met -en bij woorden die eindigen op ~ee of ~ie, zijn zonder trema lastig uit te spreken. Ligt de klemtoon op het laatste deel van het woord als je het woord uitspreekt? Dan staat er in het meervoud ‘en’ bij. Bijvoorbeeld tweeen en kopieen. Door het trema weet je waar de nieuwe klankgroep begint en hoe je het woord moet uitspreken: tweeën en kopieën.

Ligt de klemtoon niet op het laatste deel van het woord als je het woord uitspreekt? Dan staat er in het meervoud alleen ‘n’ bij. Bijvoorbeeld porien en bacterien. Ook hier staat een trema op de ‘e’, zodat je weet hoe je het woord moet uitspreken: poriën en bacteriën

Dit taaldoel gaat specifiek in op het ontdekken van de functie van het leesteken het trema in taal. In het spellingdoel Woorden met trema leren leerlingen hoe ze het trema op de juiste manier toepassen.

Voorbeeld

Klinkerbotsing: astmaaanval, chocoijsje, auto-ongeluk, reintegratie

Afkorting, cijfer of losse letter: ovchipkaart, Xbenen, 80jarige, yas, tussens, a4formaat, Citotoets, Unicefgala, D66kiezers

Aardrijkskundige namen: KnokkeHeist, ZuidHolland, MiddenAmerika, CentraalEuropa

Naam van persoon: commissieRutten, kabinetRutte, rapportMueller

Samenkoppeling: staakthetvuren, roodwitblauw, kantenklaarmaaltijd, OnzeLieveVrouw, woonwerkverkeer, doehetzelfzaak

Gelijkwaardige woorden: cultureelmaatschappelijk, secretarispenningmeester, liberaalconservatief, hotelrestaurant

Persoonlijk voornaamwoord: ikfiguur, wijgevoel, hetwoord

Bijzondere nabepaling: directeurgeneraal, ministerpresident, procesverbaal

Bijzondere voorbepaling: exgedetineerde, oudburgemeester, niet-roker, adjunctdirecteur

Content in Gynzy

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Woorden met trema
      • Woorden met trema