Leerlijn Taal

Stilistiek & Semantiek ⟩Stijlfiguren

Tautologie

3F 7,8

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnTautologie

Toelichting

Een tautologie is een van de stijlfouten. Stijlfouten zijn fouten tegen de goede stijl. Vaak gaat het om onjuist weergegeven uitdrukkingen, een verkeerde woordkeuze of zinnen die ontsporen. In sommige gevallen gebruiken auteurs dergelijke afwijkingen met opzet; dan worden het stijlfiguren genoemd en wordt er (meestal) geen bezwaar tegen gemaakt. De tautologie hoort bij de drie meest bekende stijlfouten samen met pleonasme en contaminatie.

Bij een tautologie wordt hetzelfde begrip twee keer genoemd. Meestal zijn dit twee bijvoeglijk naamwoorden, twee zelfstandig naamwoorden of twee bijwoorden.

Misschien kunnen we wellicht wel een ijsje eten.

Misschien en wellicht betekenen hetzelfde en het is dus dubbelop om beide woorden in de zin te gebruiken.

Bij een tautologie geef je dus informatie die eigenlijk niet nodig is. Dit maakt een tekst overbodig langer en daarom wordt gesproken van een stijlfout. Als er bewust een tautologie is gebruikt is dit een stijlfiguur. Je gebruikt het om iets te benadrukken.

Wij zijn blij en verheugd met de komst van de Koning.
Hij gaat nooit ofte nimmer meer naar de kermis.
De woning is een en al pracht en praal.

Bij deze drie zinnen is de tautologie heel vaak gebruikt als stijlfiguur en zijn deze ingeburgerd in de Nederlandse taal.

Voorbeeld

Voordat je naar buiten gaat moet je eerst je jas aantrekken.

Ik vind veel lekker, zoals bijvoorbeeld courgette en witlof.

Vanzelfsprekend zullen wij natuurlijk applaudisseren.

Instructietip

Laat leerlingen in groepjes 5 zinnen met tautologieën bedenken. Hierbij kunnen ze gebruik maken van een synoniemenwoordenboek (of een gewoon woordenboek).