Leerlijn Taal

Tekstkennis ⟩Poëzie

Soorten gedichten

2F 6,7,8

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnSoorten gedichten

Toelichting

Er bestaan veel verschillende soorten gedichten. Elke soort heeft zijn eigen opbouw en regels. Hieronder staan een paar dichtvormen uitgewerkt.

Elfje
Een Elfje is een gedicht van elf woorden verdeeld over vijf regels. De regels zijn een richtlijn. Je kunt natuurlijk altijd de dichterlijke vrijheid nemen om ervan af te wijken.

  1. Eerste regel heeft één woord: dit is meestal een kleur of een woord dat een gevoel beschrijft.
  2. Tweede regel heeft twee woorden: hier vertel je iets meer over het eerste woord waarmee je begon.
  3. Derde regel heeft drie woorden: in deze regel gebruik je een werkwoord.
  4. Vierde regel heeft vier woorden: hier vertel je hoe het afloopt of wat de uitkomst of conclusie is.
  5. Vijfde regel heeft één woord: dit is een mooi slotwoord.

Limerick
Een Limerick bestaat altijd uit 5 regels en heeft meestal een grappige inhoud. Een Limerick heeft een vast rijmschema (welke regels op elkaar moeten rijmen).

A
A
B
B
A

En een Limerick heeft een vast ritme, dit wordt ook wel metrum genoemd. Het metrum wordt gevormd door de afwisseling van beklemtoonde (—) en onbeklemtoonde (∪) lettergrepen.

∪ — ∪ ∪ — ∪ ∪ — ∪

∪ — ∪ ∪ — ∪ ∪ — ∪

∪ — ∪ ∪ —

∪ — ∪ ∪ —

∪ — ∪ ∪ — ∪ ∪ — ∪

In de eerste regel van een Limerick wordt de persoon of het dier voorgesteld waar de Limerick over gaat en wordt een plaatsnaam gegeven.

Haiku
Een Haiku is een kort gedicht dat niet rijmt. Het bestaat uit 3 regels. Het gaat vaak over iets wat je hebt gezien of gevoeld.

  1. De eerste regel bestaat uit vijf lettergrepen.
  2. De tweede regel bestaat uit zeven lettergrepen.
  3. De derde regel bestaat uit vijf lettergrepen.

Van deze hoeveelheden lettergrepen mag worden afgeweken.

Acrostichon
Een acrostichon heet ook wel naamdicht of lettervers. Dit is een gedicht waarvan de eerste letters van elke regel of elke strofe (eenheid van meerdere dichtregels) achter elkaar een naam of zin vormen. Er zijn geen regels voor de inhoud of lengte van een acrostichon. Bekend voorbeeld is het Wilhelmus. De eerste letters van de 15 coupletten vormen samen de naam: Willem van Nassov.

Voorbeeld

  • Elfje

Blauw
Doorzichtbaar blauw
Heb maar verdriet
Laat je tranen lopen
Plets

  • Limerick

Er was eens een neushoorn uit Assen,
Die moest echt heel erg nodig plassen.
Hij zocht een toilet,
Maar die was bezet,
Nu moet hij zijn broek laten wassen.

  • Haiku

Op een dorre tak
Is een kraai nog blijven zitten
In de herfstavond

  • Acrostichon

Attent
Rustig
Energiek
Nuchter
Daadkrachtig