Leerlijn Taal

Morfologie ⟩Woordvormen

Samenstellingen

1F 4,5,6

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnSamenstellingen

Toelichting

Een samenstelling is een woord dat is gevormd door twee of meer grondwoorden. Deze woorden hebben los van elkaar ook een betekenis.

Huis en dier vormen samen de samenstelling huisdier. De woorden hebben los van elkaar een betekenis.

Of het een de- of het-woord is wordt bepaald door het laatste woord van de samenstellingen. Dat is namelijk de kern van de samenstelling.

Het eerste deel van de samenstellingen specificeert het tweede deel van het woord.

Bij de samenstelling huisdier geeft het eerste deel, het woord huis, aan welk dier het is. Je hebt namelijk ook een bosdier, bodemdier, plaagdier, woestijndier en landzoogdier.

De onderdelen van een samenstelling hoeven niet persé allemaal zelfstandig naamwoorden te zijn. Het kunnen ook werkwoorden en bijvoeglijk naamwoorden zijn.

Donkerblauw bestaat uit de twee bijvoeglijk naamwoorden donker en blauw.
Kennismaken bestaat uit het zelfstandig naamwoord kennis en het werkwoord maken.

De meeste samenstellingen worden gevormd door twee woorden. Maar je kunt ook meer dan twee woorden samenvoegen tot nieuwe woorden.

Acht, uur en journaal vormen samen de samenstelling achtuurjournaal.

In dit taaldoel wordt ingegaan op het ontdekken dat er woorden bestaan die zijn samengesteld uit andere woorden. In het spellingdoel Samenstellingen (Begrip) leren leerlingen samenstellingen herkennen. In de taaldoelen Samenstellingen met tussenletter ~n~ en Samenstellingen met tussenletter ~s~ en koppelteken leren leerlingen dat bij het samenvoegen van sommige woorden iets tussen de woorden moet worden gezet. In het Eiland Samenstellingen in de spellingwereld Nadenkwoorden leren leerlingen samenstellingen spellen.

Instructietip

Geef de leerlingen briefjes met op elk briefje een woord. Laat leerlingen door de klas lopen en kijken of een woord van hen samen met een woord van iemand anders een mooie samenstelling vormt. Als ze een samenstelling hebben gevonden moeten ze naar voren komen en schrijf je de samenstelling op het bord. Hoeveel samenstellingen kan de klas maken?

Content in Gynzy

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Samenstellingen
      • Samenstelling I

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Samenstellingen
      • Samenstellingen II

Spelling

Spelling

  • Begrippen
    • Woordvormen
      • Samenstelling (begrip)