Leerlijn Taal

Morfologie ⟩Woordvormen

Samenstellingen met tussenletter ~s~ en koppelteken

3F 8

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnSamenstellingen met tussenletter ~s~ en koppelteken

Toelichting

Een samenstelling is een woord dat is gevormd door twee of meer grondwoorden. Deze woorden hebben los van elkaar ook een betekenis.

Niet altijd kunnen de twee of meerdere woorden van een samenstelling zomaar achter elkaar worden gezet. In sommige gevallen komt er de letter s of een koppelteken tussen de woorden.

Tussenletter ~s~
De hoofdregel voor de tussenletter ~s~ in samengestelde woorden is dat deze s wordt geschreven als het in Standaardnederlands zo wordt uitgesproken. Voor de tussenletter ~s~ geldt tevens dat in veel gevallen de spelling afhankelijk is van de persoonlijke uitspraak (bijvoorbeeld: spellingsboek, spellingboek).

Tip: bij twijfel over het wel of niet schijven, kun je nagaan of het eerste deel van de samenstelling in een andere samenstelling wel of niet met ~s~ wordt uitgesproken.

Koppelteken
Het koppelteken in samengestelde woorden tref je aan als: er sprake is van klinkerbotsing, het gaat om aardrijkskundige namen, voor- of nabepalingen of gelijkwaardige delen en als er een afkorting of getal aan een woord wordt gekoppeld. Meer hierover in het doel Koppelteken.

In dit taaldoel leren leerlingen dat bij het samenvoegen van sommige woorden de tussen-s of een koppelteken tussen de woorden moet worden gezet. In Samenstellingen met tussenletter ~n~ leren leerlingen dat bij het samenvoegen van sommige woorden de tussen-s of een koppelteken tussen de woorden moet worden gezet. In het Eiland Samenstellingen in de spellingwereld Nadenkwoorden leren leerlingen samenstellingen spellen.

Voorbeeld

Tussen-n

  • meisjesstemmen
  • bakkersroom
  • stadskern
  • wetstekst of wettekst
  • tijdsverschil of tijdverschil
  • handelsmaatschappij of handelmaatschappij

Koppelteken

  • auto-ongeluk
  • Zuid-Holland
  • oud-soldaat
  • hotel-restaurant

Instructietip

Geef een rijtje woorden aan een groepje leerlingen (bijvoorbeeld onderstaand lijstje) en laat hen overleggen of er een s tussen de woorden moet komen, of er niets tussen de woorden moet komen of dat er een koppelteken tussen de woorden moet komen als je een samenstelling maakt van die woorden.

Zijn er ook woorden waar de tussenletter s kan, maar waar hij ook weg kan blijven?

Station straat
Pinda allergie
Bakker room
Zon verduistering
Strand stoel
Najaar tafel
Fiets winkel
Tijd verschil

Content in Gynzy

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Samenstellingen
      • Samenstellingen met koppelteken

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Samenstellingen
      • Tussenklank ~s~