Leerlijn Taal

Morfologie ⟩Woordvormen

Samenstellingen met tussenletter ~n~

2F 7,8

Toelichting

Een samenstelling is een woord dat is gevormd door twee of meer grondwoorden. Deze woorden hebben los van elkaar ook een betekenis.

Niet altijd kunnen de twee of meerdere woorden van een samenstelling zomaar achter elkaar worden gezet. In sommige gevallen komt er de letter n met of zonder een e tussen de woorden.

De hoofdregel voor de tussenletter ~n~ in samengestelde woorden is dat deze n wordt geschreven als het eerste woord een zelfstandig naamwoord is waarvan het meervoud uitsluitend op ~n gevormd kan worden. Wanneer het meervoud ook op ~s kan eindigen of het eerste woord een werkwoord of bijvoeglijk naamwoord is, wordt dus geen tussen-n geschreven.

Samenstelling van de woorden kat en bak. Kat is een zelfstandig naamwoord en het meervoud kan alleen eindigen op een n katten.
Het wordt dus kattenbak.

Samenstelling van de woorden groente en soep. Groente is een zelfstandig naamwoord maar het meervoud kan eindigen op n groenten en op s groentes.
Het wordt dus groentesoep.

Samenstelling van de woorden tarwe en brood. Tarwe is een zelfstandig naamwoord maar het heeft geen meervoud.
Het wordt dus tarwebrood.

Samenstelling met rood en kool. Rood is een bijvoeglijk naamwoord.
Het wordt dus rodekool.

Ook bij zaken waarvan er maar één is, wordt geen tussen-n geschreven.

Er is maar één zon, één koningin en één maan. Daarom is het zonneschijn, Koninginnedag, maneschijn.

Tot slot worden vermeende en versteende samenstellingen zonder tussen-n geschreven.

Schattebout, nachtegaal, madelief, ruggespraak, hunebed.

In dit taaldoel leren leerlingen dat bij het samenvoegen van sommige woorden de tussen-n tussen de woorden moet worden gezet. In Samenstellingen met tussenletter ~s~ en koppelteken leren leerlingen dat bij het samenvoegen van sommige woorden de tussen-s of een koppelteken tussen de woorden moet worden gezet. In het Eiland Samenstellingen in de spellingwereld Nadenkwoorden leren leerlingen samenstellingen spellen.

Instructietip

Laat leerlingen eerst 2-4 zelfstandig naamwoorden met het meervoud op ~n, 2-4 zelfstandig naamwoorden met het meervoud op ~s en 2-4 bijvoeglijk naamwoorden opschrijven. 

Daarna moeten ze van elk woord een samenstelling maken met een zelfgekozen ander woord. Bespreek deze woorden. Hoeveel leerlingen hadden een woord met een tussenletter ~n~. Welke woorden kregen geen tusssenletter ~n~?

Content in Gynzy

Spelling

Spelling

  • Nadenkwoorden
    • Samenstellingen
      • Tussenletter ~n~