Leerlijn Taal

Grammaticale kennis ⟩Zinsdelen

Onderwerp

1F 5,6

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnOnderwerp

Toelichting

Het onderwerp van de zin geeft aan wie of wat iets doet of is. Het onderwerp hangt samen met de persoonsvorm. Door de vraag “wie of wat + persoonsvorm?” te stellen kun je het onderwerp vinden.

Joost loopt over straat.

  1. Wat is de persoonsvorm? (vraagproef: Loopt Joost over straat?) = loopt
  2. Wat is dan het onderwerp? (wie/wat + pv: Wie/wat loopt?) = Joost

Het onderwerp is een zinsdeel. Dit is soms één woord, maar het kan ook uit meerdere woorden bestaan.

De lieve hond kijkt erg schattig.

  1. Wat is de persoonsvorm? (vraagproef: Kijkt de lieve hond erg schattig?) = kijkt
  2. Wat is het onderwerp? (wie/wat + pv: Wie/wat kijkt?) = De lieve hond

De persoonsvorm en het onderwerp zijn aan elkaar gekoppeld. Het onderwerp bepaalt namelijk hoe je de persoonsvorm schrijft. Meer hierover in Regel voor overeenkomst in getal (ow-pv).

Een zin heeft één onderwerp. Uitzondering hierop vormen samengestelde zinnen. Deze ontleed je als twee aparte zinnen.

Joost eet een hamburger en hij knoeit op zijn broek.

Deze zin bestaat uit twee hoofdzinnen.

  1. Joost eet een hamburger.
  2. Hij knoeit op zijn broek.

Deze zinnen kun je beide op dezelfde manier als een enkelvoudige zin ontleden.

  1. Wat is de persoonsvorm? (vraagproef: Eet Joost een hamburger?) = eet
  2. Wat is het onderwerp? (wie/wat + pv: Wie/wat eet?) = Joost
  3. Wat is de persoonsvorm? (vraagproef: Knoeit hij op zijn broek?) = knoeit
  4. Wat is het onderwerp? (wie/wat + pv: Wie/wat knoeit?) = Hij

Voorbeeld

Ik heb een nieuwe pen. → wie/wat heb (heeft)? Ik.

Noa danst in de voorstelling. → wie/wat danst? Noa.

De groene plant staat in de vensterbank. → wie/wat staat? De groene plant.

Tijdens het concert juicht het groepje jongens hard. → wie/wat juicht? Het groepje jongens.

We gaan met het gezin op vakantie, maar mijn oudste broer gaat niet mee.
→ wie/wat gaan? We
→ wie/wat gaat? Mijn oudste broer

Content in Gynzy

Grammatica

Grammatica

  • Redekundige ontleding
    • Zinsdelen
      • Onderwerp (begrip)