Leerlijn Taal

Taalbegrip ⟩Kracht van taal

De kracht van gesproken taal

1F 6,7,8

HomeLeergebiedenTaalLeerlijnDe kracht van gesproken taal

Toelichting

Met taal kun je jezelf uiten. Je verwoordt wat je denkt en daarmee komt er een boodschap de wereld in. De kracht van taal is sterk. Een boodschap kan soms anders overkomen dan bedoeld. Een boodschap, taal, kan mensen vreugde brengen, maar ook kwetsen.

In de doelen De kracht van woorden en De kracht van geschreven tekst wordt behandeld hoe de kracht van woorden en een geschreven boodschap tot uiting komen. Ook een gesproken boodschap kan een sterk effect hebben op andere mensen, dat is de kracht van gesproken taal.

Sterk van invloed op de manier waarop je een gesproken boodschap ontvangt, is de door de spreker gebruikte intonatie. De intonatie is de variatie in toonhoogte die je gebruikt als je praat. Bijvoorbeeld als je een vraag stelt, ga je aan het einde omhoog met je stem. Zo weet de ontvanger dat het gaat om een vraag. Je kunt de intonatie gebruiken voor de betekenis van een zin, je kan namelijk het accent op een ander deel van de zin leggen waardoor de betekenis verandert (zie: Accent in een zin).

Een ander effect van het gebruik van intonatie is de manier waarop je overkomt op de persoon of personen waartegen je praat. Als je boos bent zul je je stem verheffen terwijl als je iets liefs zegt je waarschijnlijk met je stem omhoog gaat. Over het algemeen wordt een hogere stem als lief bestempeld. Dit is waarschijnlijk ook de reden waarom mensen tegen baby’s vaak een hoge stem opzetten.

Hoe je je voelt klinkt door in je stem. Wanneer je iets normaals zegt terwijl je boos bent, zal het al snel boos klinken, ook al was dat helemaal niet zo bedoeld. Daarom is het belangrijk om rekening te houden met het feit dat je intonatie de boodschap kan beïnvloeden.

Instructietip

Laat leerlingen in tweetallen aan elkaar iets uitleggen bijv. Hoe je een email stuurt. Geef de leerlingen de opdracht om dit een keer boos te doen en een keer lief. Wat is het verschil, hoe komt het over op de luisteraar?